Anksiyete (Kaygı) Bozukluğu

Anksiyete (Kaygı) Bozukluğu

ANKSİYETE (KAYGI) BOZUKLUĞU

  • Anksiyete hemen her insan tarafından zaman zaman yaşanılan bir duygudur. Amacı yaşamın devamı için uyum davranışının gelişmesi olsa da bazen yaşamı olumsuz etkileyen noktalara ulaşır. Türkçe de kaygı, bunaltı, endişe gibi sözcüklerle açıklanabilir. Özetle yaşamı tehdit eden ya da tehdit şeklinde algılanan rahatsız edici bir endişe ve korku duygusudur.

 

NEDENLERİ

  • Biyolojik kuram: Adrenalin-noradrenalin, kafein, karbondioksit, serotonin gibi sinir iletim ürünlerinin azlığı veya çokluğu suçlanmaktadır.
  • Psiko-dinamik kuram: Erken bebeklik kaygısı; çaresizlik doyum sağlayamama endişesidir. Erken çocukluk (seperasyon-ayrılık) kaygısı; anneyi kaybetme veya kaybolma korkusuna bağlı olarak karşımıza çıkar.
  • Öğrenme kuramı: İnsan bebeklikten itibaren ebeveyni taklit ederek bazı davranış ve tepkileri öğrenir anksiyete koşullu bir tepkidir.
  • Bilişsel kuram: Kaygının nedeni olayların kendisi değil kişinin beklentileri, olayları nasıl ve ne biçimde algılayıp yorumladığıdır. Olumsuz otomatik düşünceler ve rahatsız edici kesin düşünce ve yargılar vardır. Bunlar yaşanan küçük bir olumsuz olayda devreye girerek kaygıyı tetikler.
  • Varoluşçu kuram: İnsan doğduğunun yaşadığının ve öleceğinin farkında olan ve farkında olduğunun da farkında olan tek canlıdır. Bu ise her olayı kaybetme ve ölümle ilişkili olarak değerlendirmesine yol açar. Sonuç olarak kaygı duyar.

BELLİ BAŞLI ANKSİYETE BOZUKLUKLARI

  1. Yaygın Anksiyete Bozukluğu
  2. Obsesif-Kompulsif Bozukluk
  3. Panik Bozukluğu

 

GENEL ANKSİYETE BOZUKLUĞU TANIM

  • Panik atakların olmadığı belirgin, yaygın ve kontrolü güç kronik bir kaygı ve endişe durumudur.
  • Hastalık toplumda daha çok; Kadınlarda, kentte oturanlarda, 30 yaş altı genç kişilerde,  boşanmışlarda, işsiz ve düşük gelir düzeyi olan ya da erken emeklilerde daha sıktır.
  • Toplumda %2–4 arasında görülür.

 

NEDENLERİ

  • A)Genetik yatkınlık: Genel toplumda %3–4, akrabalarda ve tek yumurta ikizinde daha sık görülür.
  • B)Öğrenme ve bilişsel kuram: Boğuluyor gibi olma duygusu nefesinin kesilip boğulacağı algısına neden olur(anksiyete-korku-anksiyete). Yakın çevresinde kaygı yaşayan kişilerin kaygı özelliklerini kendinde yaşamaya başlar.
  • C)Yaşam olayları: Travmatik yaşam olayları ve kaçma davranışı anksiyete yaratır.
  • D) Biyolojik etkenler.

 

KLİNİK BELİRTİLERİ

  • Huzursuz ve ürkek görünüm, yüz ve beden duruşlarında gerginlik, terleme, endişeli ve dalgın olma, olayların olası olumsuz sonuçlarını sürekli düşünme, çabuk yorulma, dikkat güçlüğü, uyku bozukluğu tablosu ortaya çıkar.

 

TANI KRİTERLERİ

  • En az 6 ay boyunca yoğun anksiyete ve gerginlik duyma,
  • Bu endişeyi kontrol etmekte güçlük çekme,
  • En az aşağıdaki belirtilerden 3’ünün kişide olması,

1.huzursuz-tetikte hissetme,

2.çabuk yorulma,

3.dikkat güçlüğü,

4.aşırı uyarılmışlık,

5.kas gerginliği,

6. uyku bozukluğu,

  • Sosyal mesleki vs diğer işlev alanlarında önemli bozulma,
  • Başka organik-ruhsal hastalığa bağlı olmaması

 

TEDAVİSİ

  • İLAÇ TEDAVİSİ
  • Anksiyete gidericiler (benzodiazepinler)
  • Anksiyete gidericiler (benzodiazepin olmayan-buspiron)
  • Depresyon gidericiler (serotonin-noradrenalin üzerinden etkililer)
  • PSİKOTERAPİ

BİLİŞSEL VE DAVRANIŞÇI TERAPİLER VE BİYOFEEDBACK TEDAVİ ETKİLİ OLABİLMEKTEDİR.


 

Psikiyatri Uzmanı

Dr. Sıtkı KARACA